Wintergarden / 2005 / Ampia ziekenhuis / opdracht / Breda

In Wintergarden (wintertuin), een videoanimatie over drie schermen, verweeft Michiel Kluiters beelden van een ziekenhuisgang met opnamen van tropische wintertuinen. Weelderige exotische plantenpartijen worden afgewisseld door een ziekenhuisbed in een tropische kas of een oerwoud dat een klinische ziekenhuisruimte lijkt te gaan overwoekeren. De beelden introduceren een exotische sfeer en roepen associaties op met de schoonheid en weldadige warmte van verre oorden.

Wintergarden is gemaakt voor de overgang van het oude Amphia Ziekenhuis naar de nieuwbouw waarvan de architectuur sterk verschilt. In het nieuwe gebouw bieden grote glazen panelen ruim zicht op de tuin en laten veel daglicht toe. De open structuur deed Kluiters denken aan de bouw van sanatoria en in het bijzonder sanatorium Zonnestraal in Hilversum van architect Johannes Duiker (1928): een weldadige plek voor chronisch zieken in een bosrijke omgeving. In relatie hiermee en met de laboratoriumachtige omgeving van het ziekenhuis, verdiepte Michiel Kluiters zich in interior landscaping, botanische inrichtingen en de veronderstelde genezende werking van dergelijke 'indoor jungles'. In zijn schetsontwerp refereerde hij bovendien aan de science fiction film Silent Running uit 1979, waarin op ruimteschepen overblijfselen van botanisch leven op aarde kunstmatig in stand worden gehouden in grote bolvormige kassen.

Welbevinden en vervreemding gaan dan ook hand in hand in de droomachtige beelden van Wintergarden. Gesplitst over drie schermen, bevestigd aan de buitenkant van de pui, vloeien stille beelden langzaam in elkaar over. De toch al sterk naar buiten gerichte blik krijgt er een panorama bij. In de aaneenrijging van fragmenten ontstaat een landschap waarin verschillende werelden verstrengeld raken. Er ontspint zich geen verhaal, de spanning schuilt in de wonderlijke gedaanten van die verschillende 'realiteiten'. Daarin lopen niet alleen binnen en buiten in elkaar over, maar ook de reële ruimte van het ziekenhuis en het beeld van tropische kassen. Realiteit en fictie zijn nog maar nauwelijks van elkaar te onderscheiden. Ook de onderlinge wisselwerking tussen de schermen intrigeert. Op momenten sluiten de verschuivende beeldreeksen op elkaar aan en vormen één geheel, om weer voorbij te glijden.

De drie projecties van de in totaal 45 minuten durende film bieden talloze momenten en combinaties. Juist omdat het werk in het voorbijgaan ervaren wordt, werkt de fragmentarische opzet goed. De ervaring van het werkt groeit met de tijd voor wie vaker en op verschillende tijdstippen komt. Naarmate het donker wordt dringen de oplichtende beelden meer op de voorgrond en wordt de atmosfeer in de gang sterker bepaald door de wonderlijke parallelle werkelijkheid van Wintergarden.

Het Amphia Ziekenhuis in Breda heeft een bijzondere collectie beeldende kunst waartoe werken behoren van Luc Tuymans en Ann Veronica Janssens. De opdracht aan Michiel Kluiters kwam tot stand in het verlengde hiervan en in aansluiting op de rode draad in de collectie: het bieden van wat verpozing in het ziekenhuis, food for thought en de ervaring van verwondering en schoonheid.

Dit werk is een gerealiseerd in opdracht van het Amphia Ziekenhuis in Breda in samenwerking met Stichting Kunst in de Openbare Ruimte (SKOR).